تبلیغات
ایران آریایی
تمدن ایران زمین

آغا محمد شاه قاجار



وقایع داخلی


(( در دورهی اول سلطنت قاجاریه که قریب 40 سال به طول انجامید آغا محمد خان(1210-ذیقعده 1211) و فتحعلی شاه (1212-1250) به ترتیب زمام سلطنت را در دست داشتند.
این دوره با مهم ترین وقایع تاریخ دنیا مثل انقلاب کبیر فرانسه و ظهور ناپلئون اول و توجه خاص بعضی از دول اروپایی به ایران مصادف می شود و یکی از شدیدترین و طولانی ترین محاربات دوره ی جدید ایران در این زمان اتفاق می افتاد و در میان آن وقایع درهم و برهم ،زمامداران دولت قاجار بعضی از منافع و مصالح کشور را به نفع بیگانگان از دست داده تنها به حفظ مقام سلطنت موفق می گردند))

آغا محمد شاه
(1210-1211 هجری قمری)

نتیجه ی لشکرکشی ها و زد و خورد آغا محمد خان در مدت 16 سال آن بود که بیشتر حکام سرکش و مدعیان سلطنت را در نقاطی که دست تسلط جانشینان کریمخان بدانجا نرسیده بود،مغلوب و نابود ساخت و بر اثر همین فتوحات قوت گرفت و متصرفاتی برابر با متصرفات خاندان زند فراهم آورد و چنانچه گذشت،کشمکش بین این خاندان و زندیه درگرفت و بر اثر حوادثی که روی داد و ناکامیهایی که نصیب امرای زندیه در جنگ ها گردید،آن خاندان رو به انقراض رفت و خاندان قاجار رو به قوت نهاد.
این زمان که آغامحمدخان در تهران بر تخت سلطنت جلوس می کرد،جز شاه افشار و فرزندش مدعی دیگر در مقابل نداشت و به همین جهت بعد از جلوس مهمترین اقدام او برانداختن خاندان افشار بود.

لشکرکشی آغامحمد خان به خراسان
1210 هجری

قسمت عمده ی سپاه قاجار در اوایل بهار به امر آغامحمدشاه از راه معمولی تهران به مشهد حرکت کرد و خود او از راه فیروزکوه و ساری عازم گرگان شد و ترکمانان کوکلان را سخت تنبیه کرد و خانمان ایشان را آتش زد و از راه چمن کالپوش و جاجرم و اسفراین عازم سبزوار گردید.
حکام محلی خراسان که فقط اطاعت ظاهری از نادر میرزا فرزند شاهرخ داشتند،از ترس مجازات های شدید شاه قاجار با اتباع خود،یک یک به اردوی او ملحق شدند.
نادر میرزا نیز چون تاب مقاومت در خود ندید،مشهد را رها کرده به افغانستان رفت و شاهرخ کور را همچنان در مشهد باقی گذاشت.وی برای آنکه اطاعت خود را نسبت به سردار قاجار ثابت کند با جمعی از خواص با استقبال او شتافت و شاه قاجار بدون زحمت وارد مشهد گردید و بنا به قول مورخین در دروازه ی مشهد پیاده و یکسره عازم زیارت مرقد مطهر حضرت رضا شد.
شاه بعداز ورود به مشهد درصدد جمع آوری خزایین نادر شاه برآمد.به هرکس گمانی برد تحت شکنجه و آزار قرار داد و سرانجام شاهرخ پیر را که در آن موقع 63 سال داشت به منظور بروز دادن دفینه های نادری شکنجه داد و شاهرخ هرچه داشت عرضه نمود.
سپس امر داد شاهرخ را با عیال و اولادش روانه ی تهران نمودند و او در راه وفات یافت.
حکومت بلخ در دست عمال زمانشاه درانی(1207-1216 هجری)پادشاه کابل و سلطنت بخارا با میر معصوم خان معروف به بیگ خان بود و شاه قاجار خیال داشت با زمانشاه متحد شده بخارا را از تصرف بیگانگان خارج کند.لذا از مشهد محمد حسن خان قراگوزلو را روانه ی کابل نمود تا فتوحات او را در خراسان به پادشاه کابل گوشزد و از او تقاضا کند که بلخ را به عمال ایران واگذارد و در قلع ماده ازبکان و اتباع میر معصوم با وی مساعدت نماید.
زمانشاه پیشنهادات سفیر ایران را پذیرفت و او را با کدوخان نامی از امرای خود به مشهد روانه کرد و برادر او محمود نیز که حاکم هرات بود روابط دوستی با شاه قاجار برقرار ساخت و بدین ترتیب شاه از جانب امرای افغانستان که ممکن بود در امور بخارا دخالتی بکنند،آسوده خاطر و مصمم دفع بیگجان گردید.
ولی در همان ایام خبر رسید که سپاه به دربند نزدیک شده و قوای آن دولت برای حمله به سرحدات آذربایجان از راه قفقاز در حال حرکت است.
شاه قاجار امور خراسان را منظم و محمد خان قاجار را با ده هزار سوار به سرداری کل خراسان منصوب نمود و خود با عجله عازم تهران شد تا برای مقابله با قوای روس سپاه کاملی مهیا کند.
ادامه دارد...


برگرفته از کتاب ایران در دوره سلطنت قاجار به تالیف استاد فقید دانشگاه تهران،علی اصغر شمیم.



طبقه بندی: دوره ی اول سلطنت قاجاریه ( 1210-1250 هجری قمری)،