تبلیغات
ایران آریایی
تمدن ایران زمین

جشن ها در ایران باستان


آیین برگزاری جشن ها

در آیین مزدیسنا،اندوه گناه بزرگی به شمار می رود که حتی گریه بسیار در فراق عزیزان نیز چون سیلی است که مانع از عروج روان می شود.در این آیین دنیا همانقدر عزیز است که ثواب روز واپسین.زرتشتی مومن کسی است که به رفاه دنیا بی تفاوت نباشد و بکوشد تا دنیا را برای خود و اطرافیانش نیکو سازد و در دنیا شادی و نشاط را به دیگران نثار کند تا پاداش روز واپسین را از آن خود سازد.ایرانیان باستان برای آنکه در امر زدودن غم و غصهاز روح و جان خود توفیق یابنددر طول سال جشن هایی را ترتیب می دادند،که این جشن ها در اوقات خاص و با آداب خاص برگزار می شده است و در این روزگار نیز هنوز برخی از این جشن ها حیات خود را حفظ کرده و شاید با اندک تفاوتی در مجامع مختلف زرتشتی برگزار شود.


در ایران باستان این جشن ها بیشتر جنبه ملی و قومی داشته اند و در سطح ملی برگزار می شده اند و طی آداب خاص در این جشن ها که بعضا مذهبی نیز بوده اند در حرکاتی نمادین تعلیماتی مذهب و ملیت به کودکان داده می شد است.آداب برگزاری آیین ها،آداب ریشه داری بوده است که هر یک برخواسته از اعتقادی عمیق و باوری ملی-مذهبی بوده است.

در دسته بندی این جشن ها به سه دسته جشن با آداب خاص می رسیم:

1)جشن های ماهیانه

2)جشن های فصلی

3)متفرقه


جشن های ماهیانه

تقویم یا گاهشمار ایرانیان باستان،گاه نمای خورشیدی بوده است یعنی از یک دوره گردش زمین به دور خورشید که سیصد و شصت و پنج روز و پنج ساعت و چهل و هشت دقیقه و چهل و نه ثانیه است تشکیل می شد.

سال آنها نیز مانند روزگار ما از دوازده ماه تشکیل می شده است،به نام های:

فروردین-اردی بهشت-خورداد-تیر-امرداد-شهریور-مهر-آبان-آذر-دی-وهمن(بهمن)-اسفند و هرماه سی روز داشت که به ترتیب به نام های زیر نامیده می شود.

اورمزد-وهمن-اردی بهشت-شهریور-سپندارمز-خورداد-امرداد-دیبادر-آذر-آبان-خیر-ماه-تیر-گوش-دیبمهر-مهر-سروش-رشن-فروردین-ورهرام-رام-باد-دیبدین-دین-ارد-اشتاد-آسمان-زامیاد-مانتره سپند-انارام.

در پایان اسفند پنج روز به نام پنجه وه یا پنجه بزرگ می افزودند که سیصد و شصت و پنج روز کامل شود و برای به شمار آوردن ساعات اضافی زمانی،هر چهار سال یکبار یک روز به ایام پنجه می افزودند وگاهی هم مانند دوره ساسانی در پایان هر صد و بیست سال یک ماه به سال اضافه می نمودند یعنی در عوض دوازده ماه را سیزده ماه به شمار می آوردند.

در برگزاری جشن ها رسم بر این بود که هرگاه نام روز و ماه مطابق نامگذاری که در سطرحای پیش ارائه شد با هم برابر می شد. آن روز را جشن می گرفتند.مثلا در روز فروردین و فروردین ماه یعنی نوزدهمین روز  از فروردین ماه جشن فروردینگان برگزار می شد و در روز اردی بهشت یعنی سومین روز از ماه اردی بهشت جشن اردیبهشتگان برگزار می شد که به این ترتیب در طول سال 12 جشن ماهانه با آداب خاص برگزار می شد و همه مردم ایران در ان شرکت جسته و در یک شادی عمومی روح خود را از آلایش اندوه می زدودند.


دو تذکر مهم

دو تذکر مهم در مورد تلفظ نام دو ماه از ماهای سال خورشیدی مبنی بر اینست که گاهی در تلفظ آن اشتباه عظیمی رخ می دهد که مفهوم آن را کاملا عوض کرده و شاید اصلا در ایراد تلفظی،مفهومی ارائه شود که درست در تقابل مفهوم اصلی است.

تذکر اول در مورد ماه دوم یعنی اردی بهشت ماه است که اصل آن اردی بهشت(با فتح الف)است اما ما آن را با (ضم الف)تلفظ می کنیم.این واژه از اشاوهیشتای اوستایی گرفته شده است که معنای آن اشویی بهترین است.این واژه اوستایی در زبان پهلوی ارتاوهشتartavahesht تلفظ می شده است و با شرح اگر پارسی آن را اردی بهشت(با فتح الف)بنامیم بهتر است.

تذکر دوم در خصوص پنجمین ماه سال است که امرداد نام دارد و اکثر مردم آن را مخفف نموده و مرداد تلفظ می کنند.اصل اوستایی این واژه امرتاته Ameretata است که معنای آن بی مرگی است و اگر الف آغاز آن را که از ادات نفی است حذف کنیم،معنایی که ارائه می شود درست در تقابل معنی اصلی این واژه قرار دارد.یعنی در حالتی که این واژه را مرداد تلفظ کنیم به جای آنکه معنای جاودانگی و بیمرگی را ارائه دهد،دیونیستی و مرگ می شود.بنابر این شایسته تر آنست که بدلیل حفظ مفهوم ریشه ای واژگان،آنها را درست تلفظ کنیم.

برگرفته از کتاب زرتشت چهره ی تابناک ایران باستان،مولف:منصوره میر فتاح




طبقه بندی: جشن های ملی،