تبلیغات
ایران آریایی
تمدن ایران زمین

ابن مقفع

 ابو محمد عبدالله بن المقفع الکاتب،اصلا ایرانی و اهل خوزستان بود،در سنه 106 هجری متولد و در بصره بزرگ شد.چون پدرش زرتشتی بود ابن مقفع هم بیشتر عمر خوئ را در این مذهب گذراند.اسم ایرانی او را ((روزبه)) و کنیه اش را ((ابو عمرو))نوشته اند.در کهولت مسلمان شد،ولی باطناُ زرتشتی بماند.او اول کسی بود که منطق را برای ابو جعفر منصور ترجمه کرد.ترجمه کلیله و دمنه از پهلوی به عربی نیز از کارهای او است و در مصر ،هند،اروپا، و جاهای دیگر مکرر به طبع رسیده.

روزبه کتاب‌های زیادی از پارسی میانه به عربی برگرداند. از میان کتابهایی که روزبه ترجمه کرد می‌توان از کلیله و دمنه، تاجنامه انوشیروان، آیین‌نامه، سخنوری بزرگ (الأدب الکبیر) و سخنوری خُرد (الأدب الصغیر) نام برد. نثر عربی ابن مقفع بسیار شیوا بوده و نثر وی سرمشق سخندانان و نویسندگان عربی‌نوِیس و عربی زبان بوده‌است. ترجمه‌های او از بهترین آثار ادبی و اخلاقی زبان عربی شمرده می‌شوند.

روزبه نخستین کسی است که رسماً آثاری به نثر عربی نوشت[نیازمند منبع]. آثار وی در بعضی دانشگاه‌های جهان، از جمله دانشگاه‌های کشورهای عرب مانند دانشگاه قاهره، به عنوان نمونه‌های خوب و شیوایی از نثر عربی بررسی می‌شوند. آثار وی عبارتند از:
کلیله و دمنه
الأدب الکبیر
الأدب الصغیر و المنطق
سیرالملوک (ترجمه عربی خداینامه)
نامهٔ تنسر
عجائب سجستان (ترجمهٔ ریکیهای سگستان) که عمدتا از فارسی میانه به عربی ترجمه کرده‌است.
الدرة الثمینة والجوهرة المکنونة
مزدک
باری ترمینیاس
أنالوطیقا ـ تحلیل القیاس
أیین نامة- فی عادات الفرس
التاج ـ فی سیرة أنو شروان
أیساغوجی ـ المدخل
میلیة سامی ووشتاتی حسام وعمرانی نوفل
رسالة الصحابة

و ((الدره الیتیمیه فی طاعت الملوک))است.نویسندگانی مانند ابن الندیم و دیگران زیاد از او نقل قول کرده اند و اطلاعاتی که می دهند برای دوره ساسانی گرانبها است.نوشته اند که به امر منصور خلیفه عباسی(136-158 هجری)و به دست سفیان حاکم بصره کشته شد. 

سیمای فرهنگی ابن مقفع

سیمای فرهنگی ابن مقفع با همه آوازه‌مندی، در هاله‌ای از ابهام است. انسان دوستی، اخلاق، آداب دانی، خوش زبانی و زیبارویی همه در زندگی کاملا مرفه او جمع آمده بود. ابن مقفع مردی آزاده و آزاده اندیش بود. فضایل اخلاقی و ارزشهای شخصی او در حدی بوده که کار پژوهشگران را دشوار ساخته‌است و باعث شده آنان درباره وی به اختلاف دچار گشته و او را در دو قطب متضاد، دین‌داری کامل و الحاد مطلق جای دهند. زندگی اخلاقی او و وقار و احتشام عباداتش آنچنان است که محققاً مسلمان به دشواری می‏تواند وی را از دین خویش خارج بداند. با این همه تهی بودن آثار او از دفاع مستقیم از اسلام و شریعت، شوخ چشمی‏های گاه به گاه او و به خصوص هم نشینی با متهمان به زندقه، باعث می‏شود که گروهی دیگر به زندیق بودن او حکم کنند. شاید پس از ترجمانی و زباندانی و ادبیّت، بحث انگیزترین موضوع پیرامون ابن مقفع، طرح «زندقه» در مورد اوست. وی همچنین از بزرگترین راهبران «نهضت ترجمانی» در سده‌های نخستین اسلامی است و از این حیث تأثیری ژرف و بی‏مانند بر تمدن مسلمانان نهاده‌است.

منابع:

ایران باستان ،حسن پیرنیا

کلیله و دمنه، تصحیح و توضیح مجتبی مینوی، ص۴۸.
‫ تاریخ اجتماعی ایران، راوندی
‫ تاریخ گزیده، مستوفی
‫ کتاب الوزراء و الکتاب، 




طبقه بندی: مولفین قرون اولیه اسلامی،